Dünyanın en büyük okyanus temizleme projesi 8 Eylül 2018 tarihinde resmen başlatıldı. Ocean Cleanup (Okyanus temizleme) adlı kar amacı gütmeyen bir kuruluş tarafından başlatılan proje hayli iddialı hedeflerle yola çıktı.  Amaç, 5 yıl içinde Büyük Okyanus’ta bulunan plastiklerin yarısını toplamak. Peki bunu nasıl başaracaklar?

Her yıl 1.15 ila 2.41 milyon ton plastik okyanuslara karışıyor. Bu plastiklerin yarısından daha fazlası sudan daha az yoğun olduğu için su üstünde yüzüyor ve bir araya gelerek çok büyük çöp adaları oluşturuyorlar. Büyük Okyanus’ta bulunan çöp adaları günümüzde 1.6 milyon kilometrekarelik alana sahip, yani Türkiye’nin 8 katı büyüklüğünde. Parçalanan küçük plastikler ise özellikle ekosistemimizde bulunan canlılara çok büyük zararlar veriyor. Güneşte parlayan küçük plastikleri yem olarak algılayan kuşlar ve deniz canlıları, sindiremedikleri plastiklerden zehirlenerek can veriyorlar.

600 metre uzunluğunda ve 3 metre derinliğinde, su üstünde yüzen, U biçiminde, boru şeklinde bir bot hayal edin. Bu bot, hiçbir kıyının olmadığı bir bölgede yapay bir kıyı şeridi oluşturarak, çöplerin sahile vurma prensibinden yola çıkarak, suyun akım gücü ile tamamen doğal olarak hareket edecek ve ortasında plastikleri biriktirecek. Kontrollü olarak toplanan plastikler daha sonra özel gemiler aracılığıyla belirli aralıklarla taşınacak ve kıyıda geri dönüşümleri sağlanacak. Sistem tamamen doğal olarak suyun akımı ve rüzgar gücü ile hareket ettiği için, yine aynı şekilde hareket eden plastikleri verimli bir şekilde toplayacak. Güneş panelleri ile aydınlanan, alıcılar ile donanımlı bot aynı zamanda uydu antenleri de içeriyor. Bu antenler, sistemin tam olarak bulunduğu yeri ve ne kadar plastik topladığı bilgisini sürekli ileterek, gerektiğinde toplanan plastiklerin kıyıya taşınmasına olanak verecekler.

Bu sistemlerin ilki San Francisco’dan yola çıktı ve her şey yolunda gittiği taktirde 60 tanesinin daha okyanusa salınması ve temizliğin başlatılması hedefleniyor. Bu fikir, 2013 yılında, o zaman henüz 18 yaşında olan Hollandalı Boyan Slat tarafından ortaya atıldı. O günden bu zamana, Ocean Cleanup firmasının kurucusu, 35 milyon dolarlık yatırım alarak, büyük bir mühendislik ekibi ile çalışarak kullanacakları teknolojiyi geliştirmeyi ve uygulamaya koymayı başardı. Okyanusların temizlenmesi gibi tamamen iyi niyetle başlatılan projenin başka bir yönü daha var. Okyanuslardan toplanan plastiklerin geri dönüşümü oldukça karlı ve bu kar, projenin devamı için gereken yatırımın elde edilmesini sağlayacak.

İnsanların doğaya verdiği zararların en büyüklerinden biri olan plastiklerin bu şekilde toplanabilmesi, insanoğlunun aslında aklını kullanarak ne kadar büyük işler başarabileceğinin de önemli bir göstergesi. Umarız ki bu ilk adım, hedeflenen doğrultuda ilerler ve çok yakın bir zamanda diğer botlar da okyanuslara bırakılarak temizliğin hızlı bir şekilde yapılması sağlanır.

 

Yazan: Duygu Kuzuoğlu Öztürk

Düzenleyen: Burcu Erdoğan

 

Kaynaklar:

Ocean Cleanup Web sitesi: https://www.theoceancleanup.com/technology/

Nace T. (2018) The World’s Largest Ocean Cleanup Has Officially Begun. Forbes.