Modern insanların kuzenleri olarak kabul edilen Neandertaller’in hiç bilinmedik bir özellikleri keşfedildi: Sanatçı kişilikleri. Bilim insanları İspanya’da bir mağaranın duvarında 64.000 yıl öncesine ait duvar resimleri buldular. Günümüzde yaşayan modern insanın Afrika’dan Avrupa’ya sadece 40.000-45.000 yıl önce geldikleri bilindiği için, bu resimleri çizenlerin o dönemde Avrupa’da yaşayan Neandertaller olduğu düşünülüyor.

Bu bilgi size çok da ilginç gelmedi mi? Bizce bir kere daha düşünün. Modern insanı diğer tüm insan türlerinden ayıran en temel özelliği düşünebilme kabiliyeti. Soyut kavramları düşünebilmek yaratıcılığın, üretimin ve sanatın ilk adımı. Bugüne kadar edindiğimiz bilgiler modern insandan başka hiçbir insan türünün soyut kavramları düşünebileceğine dair kanıt sunmuyordu. Ta ki İspanya’daki mağaranın duvarları keşfedilene kadar.

İnsan ırkının evrimine bakıldığı zaman modern insan (Homo sapiens) ile Neandertal insanın (Homo neanderthalensis) 600.000 yıl önce yaşamış ortak bir atadan geldiği, bulunan fosiller ve DNA araştırmaları sayesinde biliniyor. Modern insanın ataları, Afrika’da soyut kavramlar üzerine düşünebildiklerine dair deliller bırakırken, Avrupa’ya geldikten sonra daha detaylı mağara çizimleri ve metal oymacılığı gibi konularda kendilerini geliştirdiklerini göstermişlerdir. Ancak Neandertaller’in, kuzenleri gibi sembolik düşünebildiklerine dair bir bulguya bugüne kadar rastlanılmamıştı.

Modern insanlar tarafından yapıldığı bilinen en eski mağara resimleri 40.000 yıl öncesine ait.  İspanya’da keşfedilen ve Neandertaller tarafından yapıldığı düşünülen resimler ise 24.000 yıl daha eski. Bu resimler, Neandertaller’in de soyut kavramlar üzerine düşünebildiklerini ve modern insandan çok da farklı olmadıklarını gösteren en büyük kanıtlardan biri.

Peki araştırmacılar bu duvar resimlerinin ne zaman yapıldığını nasıl tespit ediyorlar? Mağara duvarlarına vuran sular nedeniyle, zamanla duvarlarda çok ince kalsiyum karbonat (Kalsit) tabakaları birikir. Mağara taşlarındaki uranyum, suda çözünerek binlerce yıl içerisinde oluşan kalsiyum karbonatın içinde birikir. İşte bu oluşan tabakanın içeriği kullanılarak günümüzde bir taşın kaç yaşında olduğunu tespit etmek mümkün. Kalsit içinde biriken radyoaktif uranyum elementi belirli bir zaman içinde toryuma dönüşür. Bilim insanları bu iki elementin birbirlerine oranlarına bakarak kalsitin kaç yaşında olduğunu belirleyebiliyorlar. Resmin üzerinde biriken kalsitin resmin kendisinden daha genç olmayacağı bilindiği için de, İspanya’da bulunan çizimlerin 65.000 yıl öncesine ait olduğu düşünülüyor.

Bulunan resimlerin ne anlama geldiği tam olarak anlaşılamasa ve kullanılan yaş tespit yönteminin güvenilirliği ile ilgili bilim insanları arasında farklı düşünceler olsa da, bu keşif modern insanın aslında atalarından çok da farklı olmadığını kanıtlıyor. Gelecekteki araştırmalar atalarımız ve dolaylı olarak kendimizle ilgili daha çok bilgi edinmemizi sağlayacak.

Hazırlayan: Duygu Kuzuoğlu Öztürk

Düzenleyen: Devin Çeşmecioğlu

Kaynaklar

Hoffmann DL, Standish CD, Garcia-Diez M, Pettitt PB, Milton JA, Zilhao J et al. (2018) U-Th dating of carbonate crusts reveals Neandertal origin of Iberian cave art. Science, 359 (6378), 912-915.

Marris E. (2018) Neanderthal artists made oldest-known cave paintings. Nature News.

Zimmer C. (2018) Neanderthals, the World’s First Misunderstood Artists. New York Times.