HIV gibi virüsler hücre içine girerek yeni virüsler üretebilmek için kendi genomlarını çoğaltırlar. Bu üretim esnasında HIV hücre içerisinde aktif olan bağışıklık sisteminden gizlenebilmek için “kapsit” adı verilen protein bir kılıf içerisinde yer almaktadır. Kapsit, virüs genomunu bağışıklık sistemi tarafından tespit  ve yok edilmeye karşı korur. Kapsit hücrenin içerisinde genomu saatlerce koruyabilecek kadar güçlü aynı zamanda virüsün çoğalacağı anlarda kolayca açılarak genomu serbest bırakabilecek bir yapıda olmalıdır.

Sidney ve Birleşik Krallık tarafından yapılan araştırma HIV’in konak hücrede bulunan bir molekülü kendi kapsidinde kullanarak, kendini bağışıklık sistemi tarafından yok edilmekten koruduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar, yeni tek-molekül mikroskopu tekniği kullanarak, HIV’in kapsidini güçlendirmek için konak hücreden bir molekülü (inositol hekzafosfosfat) kendi kapsit yapısına kattığını gözlemlediler. Böylece, konak hücreden sağlanan bu molekül, virüsün koruyucu kabuğunu kilitlemek için adeta bir anahtar görevi görüp genomunun çekirdeğe ulaşana kadar güvenli bir şekilde muhafaza edilmesini sağlamaktadır.

Araştırma sonuçları memeli hücrelerinde bolca bulunan bu molekülün eklenmesi ile kapsidin dayanıklılığının yaklaşık 100 kat arttığını ve genomu 10 ile 20 saat arası koruyabildiğini ortaya koyuyor. Virüsün çoğalma süreci genelde saatler sürdüğü için bu strateji virüsün hücre içinde çoğalırken bağışıklık sisteminden “saklanmasını” sağlamakta.

Bu süreçte, kapside eklenen molekül inositol hekzafosfosfat bir açma kapama rolü üstleniyor. Molekül, kapside bağlı iken oldukça dayanıklı ve güçlü bir yapı oluştururken, kapsitden ayrıldığı anda genom kapsit kılıfından ayrılarak serbest kalıyor ve virüsün çoğalma işlemi başlıyor.

Çalışma aynı zamanda HIV’e karşı geliştirilecek yeni antiviral ilaç testleri için viral kapsidi hedef olarak belirlemekte. Şu anda onaylanmış HIV terapilerinin çoğu, virüsün yaşam döngüsünün farklı aşamalarında gerekli olan enzimleri hedeflemekte, ancak bunların hiçbiri HIV kapsidine yönelmemiş durumda. Yeni antiviral ilaç alternatiflerinin oluşması AIDS hastalarının tedavi sürecinde ve mevcut ilaçların sahip olduğu toksik etkilerin azaltılmasında büyük önem taşımakta.

 

Hazırlayan: Nazlı Ayhan

Düzenleyen: Zeynep Ersoy

 

Kaynaklar

https://www.sciencedaily.com/releases/2018/07/180710101654.htm

https://elifesciences.org/articles/35335

 

Görsel Kaynak

 

The Very Intelligent HIV Virus