Okuma süresi: 2 dk

Bildiğimiz evren 13.8 milyar, içinde bulunduğumuz Güneş sistemi 4.6 milyar yaşında. Dünyada yaşamın başlangıcı ise 3.8 milyar yıl öncesine dayanıyor. İlk basit canlıdan itibaren başlayan ve milyarlarca yıldır devam eden evrim sürecini her geçen gün daha iyi anlamakla beraber, evrimin içindeki sürprizler bizi hala şaşırtmaya devam ediyor.

Charles Darwin, Madagaskar adasında, polenlerini çok uzun bir tüpün içinde saklayan yıldız orkidesini (comet orchid) gördüğü zaman, bu polenlere ulaşabilecek incelik ve uzunlukta hortumu olan bir canlının var olduğunu anlamış, fakat bu hipotezine yandaş bulamamıştı. Yıllar sonra gözlemlenen Morgan atmaca güvesi (Morgans Sphinx Moth), Darwin’in hipotezini doğrulamış ve hortumuyla polenlere ulaşan canlıların bitkilerin üremesindeki rolünü ortaya sermişti.

Bu nedenle, yıllardır kelebek gibi canlılardaki hortumun evrimsel görevi polene ulaşmak olarak bilinir. Fakat geçen hafta “Science Advances” dergisinde yayınlanan bir makale evrimin sürprizlerine bir yenisini daha ekledi. Bu çalışma yeni bulunan en eski kelebek fosillerini inceleyerek hortumlu kelebeklerin çiçekli bitkilerden milyonlarca yıl öncesinde bile var olduğunu gösterdi.

Kuzey Almanya’da kayalardan fosiller toplayan bilim insanları, kelebek ve güvelerin kanat, vücut ve bacaklarını içeren fosillerini ileri teknoloji mikroskoplarla incelediler. Bazı kesitlerde kelebeklerin alt çene kemiğine işaret eden bulgulara rastlandı. Bu bulgular söz konusu canlıların besinlerini çiğneyerek yediğine işaret ediyor. Fakat, diğer bazı kesitlerde bugünkü kelebeklerin kullandığı hortumsu yapılara rastlandı. Bulunan fosillerin 200 milyon yıl öncesine ait olması ise asıl sürpriz; zira çiçekli bitkilerin evrimi 140-160 milyon yıl öncesine dayanıyor. Peki hortumsu yapılar çiçeklerdeki polenleri toplamak için değilse, ne için?

Araştırmayı yapan bilim insanları bu yapıların kelebeklerin sıcak ve kuru iklimde dehidrasyonunu engellemek için çiçeksiz-tohumlu bitkilerin salgıladığı sıvıları toplamaya yaradığı hipotezini öne sürüyor.

Uzun bir serüven olan evrim sürprizleriyle devam ediyor.

Çeviren – Derleyen: Erdinç Sezgin

Görsel: Erdinç Sezgin

Kaynaklar: http://www.sciencemag.org/…/earliest-evidence-butterflies-p…
http://advances.sciencemag.org/content/4/1/e1701568