İnsanlar, tarımın keşfedilip kullanılmasından binlerce yıl önce ekmek yapmayı öğrenmişlerdi. Kuzeydoğu Ürdün’deki ilginç bir buluntuyla ilgili araştırmadan çıkan şaşırtıcı sonuç bu.

En basit haliyle ekmek, işlenmiş tahıl tanelerinin suyla karıştırılıp pişirilmesi, kızartılması veya buğulanmasıyla yapılır. Bu işlemlerin ardında bıraktığı birtakım kimyasal ve yapısal izlerden yola çıkan araştırmacılar, ekmek yapımını tespit edebilirler. İşte arkeologlar Ürdün’ün Kara Çöl’ündeki Shubayqa 1 adıyla bilinen 14,000 yaşındaki bölgede tam da bu izleri buldular. Öyle görünüyor ki, bu yörenin avcı-toplayıcı sakinleri, evlerini bir telaşla terk ederken, en son hazırladıkları yemekleri de taş ocağında (bkz: görsel) pişer halde arkalarında bırakmışlar.

Taş ocakta buldukları 24 parça kömürü taramalı elektron mikroskobu yardımıyla inceleyen bilim insanları, bunların ekmeğe benzer özellikler gösterdiğini belirledi. Bu eski ekmeğin tam olarak hangi tahıllardan yapıldığı bilinmese de, hücresel yapısının yaban buğdayı, çavdar ya da darı gibi tahıl türlerine benzediği ve yüksek ihtimalle mayasız, düz şekilli olduğu tahmin edildi. İncelenen parçaların bazılarında nişastaya da rastlandı.

PNAS dergisinde yayımlanan makaleye göre, bu araştırma sonuçları şimdiye kadar bildiğimiz en eski ekmek yapımına ışık tutuyor ve bölgede tarım faaliyetlerinin başlamasından 4000 yıl öncesine dayanıyor. Bu bulgular, tahıl yetiştiriciliğinin ekmek yapımı için bir ön şart olmadığını düşündürmesi ve eski kültürlerin besin ihtiyaçlarını nasıl karşıladıklarına dair bilim insanlarına ipuçları vermesi bakımından bir hayli çarpıcı!

 

Hazırlayan: Aslıhan Karabacak Calviello

Düzenleyen: Tuba Bucak

 

Kaynakça:

Price, M. 2018. This oven was used to make bread—thousands of years before agriculture. Alıntılandığı bağlantı: http://www.sciencemag.org/news/2018/07/oven-was-used-make-bread-thousands-years-agriculture

Arranz-Otaegui, A., Gonzalez Carretero, L., Ramsey, M.N., Fuller, D.Q., Richter, T. 2018. Archaeobotanical evidence reveals the origins of bread 14,400 years ago in northeastern Jordan. PNAS, https://doi.org/10.1073/pnas.1801071115

Görsel: Alexis Pantos/PNAS