Okuma süresi: 5 dk

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), alanında uzman 25 bilim insanının Çin’e giderek COVID-19 (İng. Coronavirus Disease-19, Koronavirüs Hastalığı-19) virüsü , diğer adıyla SARS-CoV-2*,  hakkında gerçekleştirdikleri değerlendirmeleri 28 Şubat tarihinde bir rapor halinde yayımladı. Biz de bu raporda yer alan temel bulguları ufak düzenlemeler yaparak Türkçe’ye aktardık**:

  •         Çin’de COVID-19 virüsü ile enfekte olmuş 1.308 birey incelendiğinde, en sık rastlanan bulaşma yolunun aile içinde enfekte olmuş bir kişiyle yakın temas olduğu (%78-85) ya da enfekte olmuş bir kişiyle yakın temasta bulunan kişinin enfekte bireyin öksürmesi ya da hapşırması esnasında ortaya çıkan damlacıklara maruz kalması ile seyrettiği belirlenmiştir.
  •         COVID-19 teşhisi konulmuş bireylerin %5’i suni solunum desteğine ihtiyaç duymaktadır. Yüzde 15’i ise yüksek konsantrasyonlu oksijenle nefes alma ihtiyacı duymaktadır. Kritik durumdaki ve ağır hastalar için hastalığın başlamasından iyileşme sürecine kadar geçen ortalama süre 3 ila 6 hafta olarak belirlenmiştir. Bu süre hafif hastalar için 2 haftadır.
  •         Çin şu an COVID-19 virüsü tanısı için haftada 1.6 milyon test kiti üretmektedir.
  •         Enfekte olmuş bireyler er ya da geç hastalık belirtileri göstermektedirler. Virüsün bulunduğu ancak herhangi bir belirti göstermemiş birey sayısı oldukça nadirdir. Daha önce hiçbir hastalık belirtisi göstermemiş ancak COVID-19 virüsü taşıdığı saptanmış bireylerin birkaç gün içinde belirtiler gösterdiği belirlenmiştir.
  •         İncelenen 55.924 vaka sonucunda, en sık rastlanan belirtiler ateş (%88), kuru öksürük (%68), halsizlik (%38), öksürük sırasında balgam çıkarma (%33), nefes darlığı (%18), boğaz ağrısı (%14), baş ağrısı (%14), kas ağrıları (%14), titreme (%11) olarak kaydedilmiş. Daha az sıklıkla bulantı ve kusma (%5), burun tıkanıklığı (%5) ve ishal (%4) gibi semptomlar görülmüş. Genel olarak burun akıntısı belirtisi ise gribe göre daha az görülmektedir. 
  •       Çin’de enfekte olan 44.672 kişinin incelenmesi ile ölüm oranı %3.4 olarak belirlenmiştir. Ölüm durumu, enfekte olan bireyin yaşı, enfeksiyon öncesi sağlık tablosu, cinsiyeti ve özellikle sağlık hizmetinin kalitesinden büyük ölçüde etkilenmekte.
  •       Sağlık sistemi: Çin’deki COVID-19 virüsü ile enfekte kişilerin %20’sinin haftalarca hastanede tedavi görmesi gerekiyordu. Çin hastaneleri aynı anda nüfusun %0.4’ünü tedavi edebilecek yatak kapasitesine sahip. Bu oran, diğer gelişmiş ülkelerde %0.1 ila %1.3 arasında değişmekte.
  •         Bireyin COVID-19 virüsü ile enfekte olmadan önceki sağlık durumu: Önceden kalp ve damar hastalığı olan bireylerin ölüm oranı %13.2. Ölüm oranı, yüksek kan şekeri (kontrolsüz diyabet) olanlar için %9.2, yüksek tansiyonu olanlar için %8.4, kronik solunum yolu hastaları için %8 ve kanser hastaları için %7.6 olarak kaydedilmiş. Daha önce bir hastalığı olmayan kişilerdeki ölüm oranı ise %1.4.
  •       Yaş: Aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi, enfekte olma olasılığı yaş arttıkça artıyor. Çocuklarda hastalık görülme oranının yetişkin bireylere göre düşük olduğu, hasta olsalar bile hastalığı hafif geçirdikleri gözlemlenmiş.
Yaş Nüfus Yüzdesi (%) Enfekte Birey Yüzdesi (%) Ölüm Oranı (%)
0-9 12.0 0.9 0
10-19 11.6 1.2 0.1
20-29 13.5 8.1 0.2
30-39 15.6 17.0 0.2
40-49 15.6 19.2 0.4
50-59 15.0 22.4 1.3
60-69 10.4 19.2 3.6
70-79 4.7 8.8 8.0
80+ 1.8 3.2 14.8
  •             Cinsiyet: Kadınlar hastalığa erkekler kadar sık yakalanmaktadır. Ancak enfekte olan Çinli kadınların sadece %2.8’i hastalıktan hayatını kaybederken, enfekte erkeklerin %4.7’si hayatını kaybetmiştir. Hastalığın hamile kadınlarda diğerlerinden daha şiddetli görüldüğüne dair bir bulgu yoktur. Gebeliğin son üç ayında enfekte olan 9 kadın, başarılı doğumlar gerçekleştirmiştir. Bu doğumlar sonrasında bebeklerde herhangi bir hastalık belirtisine rastlanmamıştır. Hamileliğin ilk yahut ikinci 3 ayında geçirilen enfeksiyonun embriyolar üzerinde bir etkisinin olup olmadığı şu anda bilinmemektedir.
  •         Çin’de, 20 Şubat itibari ile iyileşen hasta sayısının arttığı ve bu sayının 18.264 (%24) olduğu belirtiliyor. 

      Dünyanın dört bir köşesindeki değerli bilim insanlarının COVID-19 hakkındaki çalışmaları son sürat devam etmektedir. Elde edilen yeni bilgiler ışığında iyileşen hasta sayısının tüm dünyada daha da hızlı bir şekilde artması ve salgının en kısa zamanda kontrol altına alınması en büyük temennimiz. Gelişmeler için epiSTEM’i takip etmeye devam edin, bilimle kalın!

 

*SARS-CoV-2: İng. Severe Acute Respiratory Syndrome-Coronavirus-2, Ciddi Akut Solunum Yetmezliği Koronavirüsü-2

** İng. This translation was not created by the World Health Organization (WHO). WHO is not responsible for the content or accuracy of this translation. The original edition “Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19). Geneva: World Health Organization; 2020. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO” 

Tr. Bu çeviri Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından oluşturulmamıştır. WHO bu çevirinin içeriğinden veya doğruluğundan sorumlu değildir. Orijinal baskı “WHO-Çin Coronavirüs Hastalığı 2019 Ortak Görevi Raporu (COVID-19). Cenevre: Dünya Sağlık Örgütü; 2020. Lisans: CC BY-NC-SA 3.0 IGO”

 

Çevirmen: Nazlı Ayhan

Editörler: H. Enis Karahan, Güney Akbalık, Bilge San, Arzu Uyar, Tuba Bucak

Kaynakça

https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf

Görsel Kaynağı

https://stock.adobe.com/images/human-lungs-are-attacked-by-mers-cov-middle-east-respiratory-syndrome-coronavirus-2019-ncov-concept-design-vector-illustration-in-flat-style-isolated-over-blue-background/318382833?prev_url=detail