Yazar: Bilge San

Büyük Pasifik Çöp Yığını (BPÇY): Okyanuslarda biriken korkunç miktarda atık

Büyük Pasifik Çöp Yığını (BPÇY): Okyanuslarda biriken korkunç miktarda atık Çöp yığını denince birçok insanın aklına metruk arazilere bırakılan çöp tepeleri gelir. Peki denizler ve okyanuslara sorumsuzca bıraktığımız çöplere ne olduğunu hiç düşündünüz mü? Bu makalede, Pasifik Okyanusu’na bırakılan çöplerin, doğal deniz akıntıları ve rüzgarların birleştirdiği girdaplarla biriktirdiği Büyük Pasifik Çöp Yığını’ndan (kısaltma: BPÇY) bahsedeceğiz. Bu konudaki araştırmaların gösterdiği üzere, BPÇY, Türkiye’nin yüzey alanının iki katından daha fazla bir alanı (yaklaşık 1.6 milyon kilometre kare) kaplar. Çöpler girdaplar halinde birikir ve yığının hacminin çoğu doğadaki canlılar tarafından sindirilemeyen mikroplastik parçalarından oluşur. Çöplerin ana kaynağı Amerika ve Asya kıtalarından bırakılan...

Read More

Eskalopların uzay çağı vizyonu: Aynalı kristal mozaiklerle döşenmiş yüzlerce göz

Deniz tarağı olarak da bilinen eskalopların ne kadar ilginç canlılar olduğunu farketmek ilk bakışta oldukça zor, çünkü bu canlılar istiridye ve midye gibi deniz kabuklularına benziyor. Kalın kabuklarının içinde cızbız tereyağı ile çok iyi giden kaslı bir yaratık yaşıyor. Fakat bu yaratık, yukarıdaki genel girizgahtan çok daha fazlası. Eskaloplar (Pecten maximus) dünyayı yüzlerce gözle görüyor. Kabukları boyunca sıralanmış olan ve sayısı 200’e varan bu gözler, adeta bir sualtı kolyesi gibi parlıyor. Her bir göz bağlı olduğu kamçının (tentakül) ucunda yer alıyor ve kabuğun dışına doğru uzayabiliyor. Bazı omurgasız canlıların gözleri yalnızca karanlık ve aydınlığı hissedebiliyorken, bilim insanları uzun zamandır...

Read More

Genlerin görevini öğrenmek: Bilim insanları genleri neden ve nasıl “nakavt” ederler?

İnsan hücrelerinin her biri yaklaşık 20.500 adet gen içerir. Bu genler kromozomların parçaları olup, hücre çekirdeğine gelen sinyaller doğrultusunda RNA üretiminde şablon görevi görürler. Hücrelerin asıl fonksiyonel birimleri olan proteinler ise, bu RNA dizilimlerine göre uzun amino asit zincirleri olarak üretilir. Hücrelerin en önemli yapı taşlarından biri olan proteinler, kemiklerden kaslara, hormonlardan beyin sinyallerine kadar geniş bir yelpazede çalışırlar. Hücre içinde ve dışında birbirlerine sinyal göndererek hücresel işlevleri kontrol ederler. Genler hücreye dolaylı yoldan ne yapması/üretmesi gerektiğini söyleyen anlamlı DNA dizilimleridir. Peki bilim insanları belirli bir genin hücreye hangi talimatı verdiğini ya da bu genin kodladığı proteinin hücredeki işlevini...

Read More